બીજો સંસ્કાર

નામ કયા અક્ષરથી રાખવું

શાસ્ત્રમાં નામ જન્મનક્ષત્ર પરથી નીકળે છે. દરેક નક્ષત્રનાં ચાર ચરણ છે અને દરેક ચરણનો પોતાનો અક્ષર — કુલ 108. બાળકનો જન્મ જે ચરણમાં થયો, નામ એ જ અક્ષરથી શરૂ કરવાની પરંપરા છે.

પૂરી યાદી

27 નક્ષત્ર · 108 ચરણ · 108 અક્ષર

આ યાદી શતપદ (અવકહડા) ચક્રની છે — મુહૂર્ત ચિંતામણિમાં (5.11ની ટીકામાં) ટાંક્યા પ્રમાણે. ગંડમૂળ વાળાં છ નક્ષત્રોની પોતાની રીત છે — નીચે લખી છે.

નક્ષત્ર	સ્વામી	ચરણ 1	ચરણ 2	ચરણ 3	ચરણ 4
1. અશ્વિનીગંડમૂળ Ashwini	કેતુ	ચૂChu	ચેChe	ચોCho	લાLa
2. ભરણી Bharani	શુક્ર	લીLi	લૂLu	લેLe	લોLo
3. કૃત્તિકા Krittika	સૂર્ય	આAa	ઈEe	ઉU	એE
4. રોહિણી Rohini	ચંદ્ર	ઓO	વા/બાWa/Ba	વી/બીWi/Bi	વૂ/બૂWu/Bu
5. મૃગશીર્ષ Mrigashira	મંગળ	વે/બેWe/Be	વો/બોWo/Bo	કાKa	કીKee
6. આર્દ્રા Ardra	રાહુ	કૂKu	ઘGha	ઙNga	છChha
7. પુનર્વસુ Punarvasu	ગુરુ	કેKe	કોKo	હાHa	હીHi
8. પુષ્ય Pushya	શનિ	હૂHu	હેHe	હોHo	ડાDa
9. આશ્લેષાગંડમૂળ Ashlesha	બુધ	ડીDi	ડૂDu	ડેDe	ડોDo
10. મઘાગંડમૂળ Magha	કેતુ	માMa	મીMi	મૂMu	મેMe
11. પૂર્વા ફાલ્ગુની Purva Phalguni	શુક્ર	મોMo	ટાTa	ટીTi	ટૂTu
12. ઉત્તરા ફાલ્ગુની Uttara Phalguni	સૂર્ય	ટેTe	ટોTo	પાPa	પીPi
13. હસ્ત Hasta	ચંદ્ર	પૂPu	ષSha	ણNa	ઠTha
14. ચિત્રા Chitra	મંગળ	પેPe	પોPo	રાRa	રીRi
15. સ્વાતિ Swati	રાહુ	રૂRu	રેRe	રોRo	તાTa
16. વિશાખા Vishakha	ગુરુ	તીTi	તૂTu	તેTe	તોTo
17. અનુરાધા Anuradha	શનિ	નાNa	નીNi	નૂNu	નેNe
18. જ્યેષ્ઠાગંડમૂળ Jyeshtha	બુધ	નોNo	યાYa	યીYi	યૂYu
19. મૂળગંડમૂળ Mula	કેતુ	યેYe	યોYo	ભાBha	ભીBhi
20. પૂર્વાષાઢા Purva Ashadha	શુક્ર	ભૂBhu	ધાDha	ફાPha	ઢાDdha
21. ઉત્તરાષાઢા Uttara Ashadha	સૂર્ય	ભેBhe	ભોBho	જાJa	જીJi
22. શ્રવણ Shravana	ચંદ્ર	ખીKhi	ખૂKhu	ખેKhe	ખોKho
23. ધનિષ્ઠા Dhanishtha	મંગળ	ગાGa	ગીGi	ગૂGu	ગેGe
24. શતભિષા Shatabhisha	રાહુ	ગોGo	સાSa	સીSi	સૂSu
25. પૂર્વા ભાદ્રપદા Purva Bhadrapada	ગુરુ	સેSe	સોSo	દાDa	દીDi
26. ઉત્તરા ભાદ્રપદા Uttara Bhadrapada	શનિ	દૂDu	થTha	ઝJha	ઞYna
27. રેવતીગંડમૂળ Revati	બુધ	દેDe	દોDo	ચાCha	ચીChi

નામકરણ સંસ્કાર ક્યારે

પરંપરામાં જન્મથી અગિયારમા કે બારમા દિવસે. કેટલાંક કુટુંબો સોળમા દિવસે કે પહેલા મહિનામાં પણ કરે છે — કુળની જે રીત હોય, એ જ ચાલે.

એ દિવસે શુભ મુહૂર્ત જોવાય છે, બાળકના કાનમાં નામ કહેવાય છે, અને કુટુંબ સામે પહેલી વાર બોલાવાય છે.

ગંડમૂળ નક્ષત્રની રીત

અશ્વિની, મઘા, મૂળ, આશ્લેષા, જ્યેષ્ઠા અને રેવતી — આ છને ગંડમૂળ કહ્યાં છે. પરંપરામાં જન્મથી 27મા દિવસે, જ્યારે ચંદ્ર એ જ નક્ષત્રમાં પાછો આવે છે, શાંતિ-પૂજન થાય છે.

આ ડરવાની વાત નથી. આ એક રીત છે — અને એનાથી બાળકની કુંડળીમાં કંઈ ખરાબ જોડાતું નથી.

ઘરનું નામ અને શાસ્ત્રીય નામ

બંને જુદાં હોઈ શકે અને પરંપરામાં હોય જ છે. શાસ્ત્રીય નામ આ અક્ષરથી રાખો; ઘરમાં જે નામે બોલાવવું હોય એ તમારી મરજી — એના પર કોઈ નિયમ નથી.

અક્ષર સાથે પૂરી કુંડળી

નામાક્ષર તો એક ભાગ છે. બાળકનું તત્ત્વ, સ્વભાવ, ભણતર અને તબિયત — બધું સાથે જોવું હોય તો પૂરી કુંડળી જુઓ.

ટૂંક સમયમાં